Câu 182 - PHẨM PHẬT ĐÀ

Câu 182:

"Khó thay, được làm người,

Khó thay, được sống còn,

Khó thay, nghe diệu pháp ,

Khó thay, Phật ra đời!"

.|.

Đức Phật dạy khó thay được làm người, khó thay nghe diệu pháp, vì theo tri kiến của bậc Giác ngộ thì trong thế giới sinh tử luân hồi, số lượng chúng sinh được sinh ra làm người là nhỏ nhoi so với vô số loài chúng sinh khác^[2].

Do nghiệp duyên tích tập, cơ hội được tái sinh làm người là hết sức hãn hữu. Phần lớn chúng sinh có khuynh hướng đánh mất vị trí tốt đẹp của mình và rơi vào các loài hạ sanh sau khi thân hoại mạng chung^[3].

Ngay cả khi được sinh ra làm người thì cơ hội thăng tiến tâm thức hướng đến giải thoát cũng không có nhiều, vì phần lớn loài người không có cơ duyên được nghe Pháp Luật do Như Lai thuyết giảng, không học tập, không hành trì, không thể nhập Thánh trí ^[4].

Mặc dù còn nằm trong vòng luân hồi khổ đau, nhưng những chúng sinh được sinh ra làm người và sống trọn kiếp người là một may mắn lớn; vì so với nhiều loại chúng sinh khác thì thế giới loài người có nhiều nhân duyên thuận lợi cho sự tu tập thăng tiến tuệ giác giải thoát.

Trước hết, đó là thế giới chư Phật thường xuất hiện và tuyên thuyết diệu pháp; các cảnh giới của các chúng sinh khác, vì nghiệp duyên, không thích hợp cho sự ra đời và thuyết pháp của chư Phật. Theo kinh Đại bổn, Trường bộ thì sáu vị Phật quá khứ và Đức Phật Thích-ca Mâu-ni đều sinh ra trong thế giới loài người ở các thời điểm khác nhau.

Kinh tạng Pàli ghi nhận chư Như Lai có khả năng thuyết pháp cho nhiều cảnh giới khác nhau, nhưng sự thuyết giảng của chư vị chủ yếu diễn ra trong thế giới loài người.

- Các chúng sinh ở các cõi giới bất hạnh như địa ngục, bàng sanh hay ngạ quỷ chịu quả báo của các ác nghiệp đoanh vây không có cơ hội được biết đến Phật pháp^[5].

- Các cảnh giới chư Thiên do phước báo của các thiện nghiệp có đời sống thoải mái tồn tại lâu dài ít tha thiết học hỏi giáo lý vô thường, khổ, vô ngã của chư Phật^[6].

- Chỉ có cảnh giới loài người ở giữa hai cực kia mới nhận ra sự trói buộc nguy hại của khổ và lạc nên mới có đủ sức tinh tấn để thực hành lời Phật dạy. So với các chúng sinh khác, theo lời Phật, loài người có ba phương diện vượt trội^[7]:

1. Thứ nhất, loài người là anh hùng, tức có ý chí và khát vọng tiến hóa, có nhân duyên thuận lợi để theo đuổi mục tiêu tiến bộ.

2. Thứ hai, loài người có an trú niệm, tức có năng lực tập trung quán sát các đối tượng, thấu suốt bản chất vô thường, khổ, vô ngã của các pháp.

3. Thứ ba, loài người có duyên tu Phạm hạnh, tức có đủ nhân duyên thuận lợi để thực hành Bát Thánh đạo hay con đường Giới-Định-Tuệ của chư Phật, có ý chí tu tập làm cho mình thanh tịnh, giải thoát, đạt đến Niết-bàn.

Nói cách khác, loài người có các căn tín, tấn, niệm, định, tuệ vận hành tương đối đủ mạnh và có nhân duyên được Phật pháp soi sáng và khích lệ hướng đến hoàn thiện các phẩm chất giác ngộ. Đây chính là cơ hội may mắn cho những ai được sinh ra làm người, tức có đủ nhân duyên thuận lợi để học hỏi và thực hành lời Phật dạy cho mục đích giải thoát luân hồi khổ đau.

Đây cũng là lý do vì sao Đức Phật dạy khó thay được làm người, khó thay nghe diệu pháp nhằm nhắc nhở mọi người phải biết vận dụng tối đa cơ duyên thuận lợi được làm người của mình để tu tập thăng tiến tuệ giác giải thoát. Vì nếu không thì cơ may làm người cũng không khác gì số phận kém may mắn của các chúng sinh mê muội khác.

Trong bản kinh Không phải thời thuộc Tăng chi bộ, Đức Phật nói cho chúng ta có tám trường hợp không may cho các chúng sinh không được nghe Chánh pháp, trong số đó có bốn trường hợp được sinh ra làm người nhưng không may mắn vì không có nhân duyên được nghe Chánh pháp. Chỉ duy nhất trường hợp thứ chín được xem là may mắn vì được sinh ra làm người và được nghe Chánh pháp của Như Lai. Điều này gián tiếp cho thấy được sinh ra làm người vốn rất khó khăn nhưng làm người mà có nhân duyên được nghe diệu pháp lại càng khó hơn.

___

" Khó thay, nghe diệu pháp , "

Bậc Giác ngộ lưu nhắc mọi người về ý nghĩa và tầm quan trọng của việc nhận ra con đường thoát ly khổ đau luân hồi do Như Lai tuyên bố.

Con đường đã được chư Phật mở ra từ lâu nhưng không phải chúng sinh nào cũng biết đến.

Có những chúng sinh không may bị sanh vào các cảnh giới bất hạnh như địa ngục, bàng sanh hay ngạ quỷ thì hoàn toàn không được nghe Chánh pháp, đã đành; ngay cả các cảnh giới chư Thiên có đời sống thoải mái cũng ít có cơ duyên biết đến con đường thoát ly khổ đau tái sanh. Vì sao? Vì các chúng sinh ấy chưa có nhân duyên tiếp xúc với Phật pháp, chưa sửa soạn đủ duyên để được nghe và hiểu ra lợi ích của lời Phật dạy.

Chỉ có thế giới loài người là có nhân duyên tương đối thuận lợi để được nghe diệu pháp, nhưng như Đức Phật đã phân tích, cơ duyên may mắn ấy cũng chỉ đến với một số ít người.

___

Kinh Pháp cú xác nhận:

Ít người giữa nhân loại,
Đến được bờ bên kia (Niết-bàn),
Còn số người còn lại,
Xuôi ngược chạy bờ này (sinh tử)^[9].

Không được nghe diệu pháp thì không đến được Niết-bàn, không có cơ may thoát ly khổ đau sinh tử luân hồi. Sinh ra ở đời mà không được nghe diệu pháp tức là một thiệt thòi lớn cho con người, vì diệu pháp là phương tiện duy nhất giúp cho loài người chuyển hóa số phận khổ đau, thoát ly sự trói buộc của vòng sinh tử luân hồi. Đánh mất cơ hội nghe diệu pháp thì cơ may làm người thành ra uổng phí.

Search This Blog

KINH TẠNG NIKAVA - Kinh Pháp Cú

Câu 182 - PHẨM PHẬT ĐÀ

Comments

Post a Comment